Nhiều phụ huynh cho rằng thở miệng chỉ là một thói quen xấu, lớn lên trẻ sẽ tự bỏ. Tuy nhiên, trong nha khoa và chỉnh nha nhi, thở miệng kéo dài được xem là một yếu tố nguy cơ quan trọng gây lệch hàm, sai khớp cắn và biến đổi khuôn mặt nếu không được phát hiện sớm.
Đáng lo ngại hơn, rất nhiều trường hợp chỉ được nhận ra khi trẻ đã bước vào giai đoạn dậy thì, lúc này việc can thiệp trở nên phức tạp và tốn kém hơn nhiều.
1. Thở miệng là gì? Khi nào được xem là bất thường?
1.1. Thở mũi và thở miệng khác nhau thế nào?
Ở trạng thái sinh lý bình thường:
- Trẻ thở bằng mũi khi nghỉ ngơi và khi ngủ
- Lưỡi đặt đúng vị trí trên vòm miệng
- Môi khép nhẹ, cơ mặt cân bằng
Thở miệng xảy ra khi:
- Trẻ thường xuyên mở miệng để thở
- Đặc biệt rõ khi ngủ hoặc tập trung
Nếu tình trạng này kéo dài, đây không còn là thói quen đơn thuần mà trở thành một rối loạn chức năng ảnh hưởng đến phát triển sọ mặt.
1.2. Dấu hiệu trẻ đang thở miệng kéo dài
Phụ huynh có thể nhận biết qua:
- Trẻ ngủ há miệng, ngáy nhẹ
- Môi khô, dễ nứt
- Hơi thở miệng có mùi
- Khuôn mặt dài, môi trên hếch
- Răng cửa chìa, khớp cắn hở
Những dấu hiệu này thường xuất hiện âm thầm và tiến triển theo thời gian.
2. Vì sao thở miệng lại ảnh hưởng đến xương hàm?
2.1. Mất cân bằng lực cơ quanh miệng
Phát triển xương hàm ở trẻ chịu tác động trực tiếp từ:
- Lưỡi
- Cơ môi
- Cơ má
- Áp lực khí thở
Khi trẻ thở miệng:
- Lưỡi hạ thấp, không còn tỳ lên vòm miệng
- Cơ môi và cơ má hoạt động sai chức năng
- Lực sinh lý cần thiết để hàm trên phát triển bị mất
Hệ quả là hàm trên kém phát triển theo chiều ngang, dễ gây hẹp hàm và chen chúc răng.
2.2. Ảnh hưởng trực tiếp đến hình dạng khuôn mặt
Thở miệng kéo dài có thể dẫn đến:
- Mặt dài hơn bình thường
- Hàm trên hẹp
- Vòm miệng cao
- Cằm tụt tương đối
Trong chỉnh nha, đây được gọi là kiểu mặt thở miệng, một dạng phát triển sọ mặt bất lợi.
3. Mối liên hệ giữa thở miệng và lệch hàm – sai khớp cắn
3.1. Lệch hàm và hẹp cung răng
Do hàm trên không được kích thích phát triển đầy đủ:
- Cung hàm hẹp
- Răng vĩnh viễn mọc chen chúc
- Dễ lệch đường giữa
Nhiều trường hợp cần nong hàm sớm để khôi phục kích thước hàm trên.
3.2. Các dạng sai khớp cắn thường gặp
Trẻ thở miệng kéo dài có nguy cơ cao gặp:
- Khớp cắn hở trước
- Hô răng cửa
- Khớp cắn chéo phía sau
- Sai khớp cắn loại II
Những sai lệch này không tự điều chỉnh khi trẻ lớn lên, mà thường nặng dần theo thời gian.
4. Nguyên nhân gây thở miệng ở trẻ
4.1. Nguyên nhân đường hô hấp
Các nguyên nhân thường gặp:
- VA phì đại
- Amidan lớn
- Viêm mũi dị ứng
- Tắc nghẽn mũi mạn tính
Trong những trường hợp này, thở miệng là phản xạ bù trừ để đảm bảo hô hấp.
4.2. Nguyên nhân chức năng và thói quen
Ngay cả khi đường thở đã thông thoáng, trẻ vẫn có thể:
- Duy trì thói quen thở miệng
- Kết hợp với đẩy lưỡi, nuốt sai
Đây là nhóm nguyên nhân khó nhận biết và cần phối hợp nhiều chuyên khoa.
5. Vì sao cần can thiệp sớm thở miệng ở trẻ?
5.1. Giai đoạn vàng để can thiệp
Xương hàm trẻ:
- Phát triển mạnh từ 4–12 tuổi
- Dễ điều chỉnh bằng khí cụ chỉnh nha sớm
Nếu bỏ lỡ giai đoạn này:
- Can thiệp sau dậy thì khó hơn
- Có thể phải niềng răng phức tạp hoặc phẫu thuật chỉnh hàm
5.2. Lợi ích của phát hiện sớm
Can thiệp sớm giúp:
- Cải thiện hô hấp
- Hướng dẫn phát triển xương hàm đúng
- Giảm nguy cơ chỉnh nha phức tạp về sau
Đây là lý do nhiều hiệp hội chỉnh nha khuyến nghị khám chỉnh nha sớm từ 6–7 tuổi.
6. Hướng tiếp cận điều trị thở miệng ở trẻ
6.1. Phối hợp đa chuyên khoa
Điều trị hiệu quả cần sự phối hợp giữa:
- Tai mũi họng
- Nha khoa – chỉnh nha
- Đôi khi là âm ngữ trị liệu
Mục tiêu không chỉ là đóng miệng, mà là khôi phục chức năng sinh lý đúng.
6.2. Vai trò của chỉnh nha sớm
Trong nhiều trường hợp:
- Nong hàm giúp mở rộng đường thở
- Khí cụ chức năng hỗ trợ định vị lưỡi
- Điều chỉnh khớp cắn sớm
Những can thiệp này giúp tác động trực tiếp đến nguyên nhân, không chỉ triệu chứng.
7. Tóm lại: Thở miệng không chỉ là thói quen
- Thở miệng kéo dài có thể làm thay đổi phát triển xương hàm
- Là nguyên nhân âm thầm gây lệch hàm, sai khớp cắn
- Phát hiện và can thiệp sớm giúp giảm đáng kể can thiệp chỉnh nha phức tạp sau này
Đối với trẻ em, hô hấp đúng chính là nền tảng cho phát triển khuôn mặt và khớp cắn khỏe mạnh.
Việt Hùng Group – Hành trình 10 năm khẳng định vị thế tiên phong
Việt Hùng Group – Đối tác tin cậy của các nha sĩ chuyên chỉnh nha tại Việt Nam:
- Cung cấp dụng cụ & vật liệu chỉnh nha chính hãng từ các thương hiệu uy tín như PMC Ortho, Promed Dent, ADITEK, WBT Korea, Sino Ortho, DENCO,…
- Dụng cụ hỗ trợ chỉnh nha toàn diện, chất lượng đạt chuẩn y khoa quốc tế.
- Đội ngũ hỗ trợ kỹ thuật chuyên môn sâu.
Với 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực phân phối sản phẩm chỉnh nha và nha khoa, Việt Hùng Group đã khẳng định vị thế của một đơn vị tiên phong khi các sản phẩm của công ty xuất hiện tại hầu hết phòng khám, cơ sở nha khoa khắp cả nước. Trong quá trình hoạt động kinh doanh, Việt Hùng Group luôn trung thành với phương châm sản phẩm chất lượng, chính sách giá tốt, bảo hành tận tâm.
📍 Facebook: Chỉnh nha – Việt Hùng Group
🌐 Website: viethungdent.vn
📞 Hotline: 0901 447 969