1. Báo động tình trạng kê kháng sinh tràn lan trong nha khoa
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết, tình trạng kháng kháng sinh đang trở thành một trong những thách thức y tế nghiêm trọng nhất toàn cầu. Hàng năm, hàng triệu ca nhiễm khuẩn không thể điều trị hiệu quả do vi khuẩn đã kháng lại các loại thuốc thông thường.
Trong báo cáo mới công bố, WHO nhận định dữ liệu về việc sử dụng kháng sinh trong nha khoa vẫn còn thiếu, dù các bác sĩ nha khoa chiếm khoảng 10% tổng số đơn thuốc kháng sinh ngoại trú. Điều này cho thấy ngành nha khoa đang đóng vai trò không nhỏ trong bức tranh tiêu thụ kháng sinh toàn cầu – và nếu không được quản lý chặt chẽ, có thể góp phần vào tình trạng kháng thuốc lan rộng.
2. Kháng sinh trong nha khoa được sử dụng khi nào?
Kháng sinh thường được kê để ngăn ngừa hoặc điều trị nhiễm khuẩn miệng sau các thủ thuật như: nhổ răng, điều trị tủy, cấy ghép implant, hoặc trong các trường hợp viêm nha chu nặng.
Tuy nhiên, nhiều trường hợp không cần thiết vẫn được kê thuốc, ví dụ:
- Sâu răng thông thường, viêm lợi nhẹ nhưng không có nhiễm khuẩn lan rộng.
- Bệnh nhân mong muốn “uống thuốc cho yên tâm”.
- Bác sĩ chưa cập nhật hướng dẫn mới về chỉ định kháng sinh.
Việc kê đơn tùy tiện như vậy khiến vi khuẩn thích nghi và kháng lại thuốc, dẫn đến nguy cơ mất tác dụng của kháng sinh trong tương lai.
3. Kết quả khảo sát quốc tế: Thực trạng đáng lo
Một nghiên cứu do Đại học Công giáo Murcia (Tây Ban Nha) phối hợp cùng WHO thực hiện trên 12 quốc gia cho thấy:
- Mức tiêu thụ kháng sinh trong nha khoa (DID) trung bình thấp hơn so với y học tổng quát, nhưng chưa có sự đồng nhất giữa các nước.
- Hàn Quốc là quốc gia có mức sử dụng cao nhất, trong khi Anh và Đức ghi nhận xu hướng giảm đáng kể trong 10 năm gần đây nhờ chính sách quản lý chặt.
- Giai đoạn đại dịch COVID-19 khiến lượng kê đơn tăng mạnh do bệnh nhân ít đến khám trực tiếp, dẫn đến dùng thuốc thay cho điều trị lâm sàng.
- Penicillin, đặc biệt là amoxicillin, vẫn là loại thuốc được kê phổ biến nhất. Tuy nhiên, một số khu vực có xu hướng dùng kháng sinh phổ rộng – vốn dễ gây kháng thuốc chéo và ảnh hưởng đến hệ vi sinh toàn thân.
4. Nguyên nhân khiến kháng sinh bị lạm dụng trong nha khoa
Các chuyên gia chỉ ra 3 nguyên nhân chính dẫn đến việc sử dụng kháng sinh chưa hợp lý trong lĩnh vực nha khoa:
- Thiếu dữ liệu giám sát: Nhiều quốc gia chưa có hệ thống theo dõi cụ thể dành cho lĩnh vực nha khoa.
- Thiếu hướng dẫn lâm sàng cập nhật: Một số nha sĩ vẫn áp dụng quy trình kê đơn cũ, chưa cập nhật khuyến cáo mới nhất từ WHO hay hiệp hội nha khoa quốc tế.
- Thiếu nhận thức của bệnh nhân: Người bệnh thường yêu cầu được kê kháng sinh để “chữa nhanh”, vô tình tạo áp lực lên bác sĩ.
5. WHO khuyến nghị gì để ngăn chặn kháng thuốc?
Để kiểm soát và giảm thiểu tình trạng kháng thuốc, WHO đề xuất các biện pháp cụ thể sau:
- Xây dựng cơ sở dữ liệu toàn cầu về việc sử dụng kháng sinh trong nha khoa, giúp theo dõi và phân tích xu hướng.
- Đào tạo liên tục cho bác sĩ nha khoa về sử dụng kháng sinh hợp lý và chỉ kê khi thật sự cần thiết.
- Chuẩn hóa quy trình điều trị và cập nhật hướng dẫn định kỳ cho từng loại bệnh lý răng miệng.
- Tăng cường phối hợp giữa cơ quan y tế, hiệp hội nha khoa và các phòng khám tư nhân để giám sát việc kê đơn.
6. Bác sĩ nha khoa cần làm gì để sử dụng kháng sinh an toàn hơn?
- Chẩn đoán chính xác nguyên nhân bệnh: Không nên kê kháng sinh nếu vấn đề chỉ do viêm nhẹ hoặc không có dấu hiệu nhiễm khuẩn lan rộng.
- Tư vấn rõ ràng cho bệnh nhân về tác hại của việc lạm dụng thuốc.
- Lưu hồ sơ kê đơn điện tử để theo dõi, đánh giá thói quen kê thuốc.
- Ưu tiên điều trị nguyên nhân thay vì phụ thuộc vào thuốc, ví dụ: xử lý ổ nhiễm khuẩn, dẫn lưu mủ hoặc can thiệp nội nha đúng kỹ thuật.
7. Hướng đến tương lai “nha khoa không kháng thuốc”
Trong bối cảnh kháng sinh ngày càng mất tác dụng, vai trò của bác sĩ nha khoa trở nên đặc biệt quan trọng. Việc điều trị đúng kỹ thuật, lựa chọn khí cụ chuẩn xác và hạn chế lạm dụng thuốc sẽ giúp bệnh nhân được điều trị hiệu quả mà không làm tổn hại sức khỏe lâu dài.
Đây cũng là định hướng chung mà Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đang nỗ lực thúc đẩy: nâng cao nhận thức, tăng cường giám sát và chuẩn hóa quy trình kê đơn trong nha khoa toàn cầu.
8. Kết luận
Kháng kháng sinh không chỉ là vấn đề của y học nói chung, mà còn là trách nhiệm của từng bác sĩ nha khoa. Chỉ khi việc kê đơn được thực hiện cẩn trọng, điều trị đúng chỉ định và tuân thủ quy trình vô khuẩn, chúng ta mới có thể kiểm soát được nguy cơ kháng thuốc trong tương lai.
Việt Hùng Group – Hành trình 10 năm khẳng định vị thế tiên phong
Việt Hùng Group – Đối tác tin cậy của các nha sĩ chuyên chỉnh nha tại Việt Nam:
- Cung cấp dụng cụ & vật liệu chỉnh nha chính hãng từ các thương hiệu uy tín như PMC Ortho, Promed Dent, ADITEK, WBT Korea, Sino Ortho, DENCO,…
- Dụng cụ hỗ trợ chỉnh nha toàn diện, chất lượng đạt chuẩn y khoa quốc tế.
- Đội ngũ hỗ trợ kỹ thuật chuyên môn sâu.
Với 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực phân phối sản phẩm chỉnh nha và nha khoa, Việt Hùng Group đã khẳng định vị thế của một đơn vị tiên phong khi các sản phẩm của công ty xuất hiện tại hầu hết phòng khám, cơ sở nha khoa khắp cả nước. Trong quá trình hoạt động kinh doanh, Việt Hùng Group luôn trung thành với phương châm sản phẩm chất lượng, chính sách giá tốt, bảo hành tận tâm.
📍 Facebook: Chỉnh nha – Việt Hùng Group
🌐 Website: viethungdent.vn
📞 Hotline: 0901 447 969